Freelancen: zelfgekozen vrijheid of pure noodzaak?

Dit is de eerste in een serie columns van Annemiek Lely. Annemiek is freelance schrijver, podcastmaker, trouwambtenaar en ervaringsdeskundig professional. In deze serie deelt ze haar ervaring met en visie op werken met een chronische kwetsbaarheid.

Tien jaar geleden zat ik ook achter mijn laptop. Als ik toen geweten had dat ik nu een column voor Centrum Chronisch Ziek & Werk zou schrijven, dan had ik niet de zorgen gehad die mij op dat moment in beslag namen. Tien jaar geleden werkte ik aan mijn afstudeerscriptie voor de onderzoeksmaster Art Studies. Hoewel afstuderen voor iedereen spannend is, was ik vooral bang voor de fase erna. Zou ik ooit aan het werk komen én blijven?

Na zes jaar studeren was het tijd om alles wat ik geleerd had in praktijk te gaan brengen. De universiteit was een veilige haven voor mij geweest. Daar kon ik doen wat comfortabel voelde: studeren, onderzoeken en schrijven. Dit alles in een zelfgekozen omgeving en op het tijdstip dat mij het beste paste. Ben je benieuwd waarom dit zo belangrijk voor mij is? Het antwoord is niet zo simpel en is doordrenkt met zelfstigma.

Op mijn vijftiende kreeg ik voor het eerst depressieve gedachten en gevoelens. Als we in een sneltreinvaart door jaren van therapie heengaan, dan kunnen we nu constateren dat ik door mijn gevoelige aard helaas vatbaar ben voor depressies. Een gevoeligheid die zal blijven en er - als ik terugdenk aan mijn jeugd - altijd al geweest is. Op de middelbare school lukte het mij niet om in de klas te werken. Ik werd bevangen door alles wat er in de groep speelde en kon mij niet concentreren. Daardoor kwam ik niet aan leren toe.

Tijdens mijn studie koos ik voor een bestuursjaar bij de studievereniging en liep ik bij diverse organisaties stage. Zo kwam ik erachter dat de werkomgeving voor mij bepalend is om te kunnen functioneren. Een kantoortuin is geen optie. Na het eerste uur ben ik mijn energie kwijt. Een leidinggevende die over mijn schouder meekijkt? Dan ga ik fouten maken. Fouten waar ik zelf versteld van sta. En als de werkdag om 8.00 begint? Dan heb je vrij weinig aan mij. Zo komen we terug op mijn angsten van tien jaar geleden: zou ik ooit aan het werk komen én blijven?

Hoewel ik me er toen al bewust van was dat mijn kwetsbaarheid geen keuze is, nam ik het mezelf wel kwalijk. Waarom kon ik niet net als iedereen ‘gewoon’ werken? Het voelde alsof ik bij een werkgever met een eisenlijstje zou komen aanzetten. Inmiddels weet ik dat ik het als een handleiding mag zien en dat zelfinzicht juist een kracht is. Niemand heeft er iets aan als ik uitval. En toch kan ik me er nog steeds wel ongemakkelijk bij voelen.

In de zomer van 2016 behaalde ik mijn diploma en was ik op papier klaar om aan de slag te gaan. Bij aanvang van de laatste stage had ik mij ingeschreven bij de Kamer van Koophandel als zzp’er. Lang verhaal kort: anders zou ik geen stagevergoeding kunnen krijgen. Nu ik toch al een zogeheten eenmanszaak had, bedacht ik dat ik net zo goed als freelancer aan de slag kunnen gaan. Een spannende missie: zou ik genoeg opdrachten krijgen om rond te kunnen komen? Bovendien vraagt het hebben van een eigen bedrijf om allerlei vaardigheden die je in loondienst niet nodig hebt. Zou ik dat wel kunnen?

Tien jaar later durf ik hier met volle overtuiging ‘ja’ op te antwoorden. Ik kan dit! Sterker nog, ik kan dit béter dan in loondienst werken. Tien jaar freelancen leerde mij dat ik in staat ben om met mijn enthousiasme ideeën in de praktijk te brengen, dat ik mezelf kan en wil blijven ontwikkelen en dat ik onzekerheden weet te overwinnen. Zolang ik zelf mag kiezen hoe en wanneer ik dat doe. Zolang ik voor mezelf een veilige, rustige werkomgeving mag creëren, kan ik een professioneel steentje bijdragen aan de wereld.

Natuurlijk gingen die tien jaar niet alleen maar over rozen. Ik maakte fouten in de belastingaangifte en corrigeerde die weer. Ik vroeg uit onzekerheid een veel te laag uurtarief en vind het nog steeds ongemakkelijk om te vragen wat mijn werk waard is. Verder werkte ik een flinke tijd in verkapt dienstverband (voor mij wel de lasten, maar niet de lusten van een vaste aanstelling) en trapte daar later nog een keer in. Kortom, ik heb een hoop geleerd en leer nog iedere dag bij. In deze serie columns neem ik jou mee in de wereld van het freelance ondernemerschap als chronisch kwetsbare professional!

Meer lezen of verder praten over dit onderwerp?

• Je kunt Annemiek altijd een berichtje sturen via haar LinkedIn-profiel.
• Verder praten over chronisch ziek zijn en werken of advies nodig? Neem contact met ons.
• Schrijf je in voor onze nieuwsflits. Je krijgt een mailtje als we nieuwtjes hebben, zoals een nieuwe column of blog.