Wat is ervaringsdeskundigheid (niet?) en waarom zetten wij het in?

Wat als je ziek wordt en steun en begeleiding krijgt van iemand die jouw situatie écht begrijpt, omdat diegene daar zelf ook doorheen is gegaan? Dat is de kracht van ervaringsdeskundigheid.

Bij Stichting Centrum Chronisch Ziek en Werk werken we met een netwerk van professionals die niet alleen expert zijn op hun vakgebied, maar die ook weten hoe het is om te leven met een chronische aandoening. Ze hebben het zelf meegemaakt, hebben hun ervaringen verwerkt en professioneel leren inzetten. Zij zijn wat we noemen 'ervaringsdeskundig'.

Omdat we merken dat er soms onduidelijkheid is over de term 'ervaringsdeskundigheid', beschrijven we in dit blog onze visie op ervaringsdeskundigheid en hoe wij dit inzetten voor anderen. 

Wat betekent ervaringsdeskundigheid in ons contact met jou?

Ervaringsdeskundigheid betekent meer dan ‘iets hebben meegemaakt’. Het is een combinatie van persoonlijke ervaring en professionele scholing. In ons netwerk zitten onder andere arbeidsdeskundigen, re-integratieadviseurs en coaches. Zij hebben allemaal relevante werkervaring en een relevante opleiding binnen hun vakgebied. Ze voldoen aan alle kwaliteitseisen die hun vak van hen vraagt, zoals certificeringen bij onder andere Nobco en Noloc.

Daarnaast hebben ze allemaal een opleiding gevolgd op post-hbo-niveau: Ervaringsdeskundig Professional Werk & Gezonbdheid. Hierin hebben ze geleerd om hun eigen ervaringen met ziekte en herstel professioneel in te zetten in elk gesprek, elk steuncontact en in hun coaching, advies en begeleiding. Met professioneel bedoelen we dat je kijkt wanneer je de ervaring inzet en vooral ook wanneer niet. Professioneel betekent ook dat je niet 'meelijdt' met degene die je begeleidt.

Ervaringsdeskundigheid is geen lotgenotengroep

Een veelgehoord misverstand is dat mensen bij ervaringsdeskundigheid meteen denken aan lotgenotencontact. Dat is waar het bij ons absoluut niet om draait. Andere misverstanden die we vaak horen:

“Een ervaringsdeskundige is gewoon iemand die iets heftigs heeft meegemaakt.”
“Het is vrijwilligerswerk, toch?”
"Ervaringsdeskundigen zijn geen professionals.”

Niets is minder waar. Onze ervaringsprofessionals zijn experts die hun vakkennis en persoonlijke ervaring combineren om anderen met een chronische aandoening te begeleiden. En dat werpt z'n vruchten af. Als we mensen hebben begeleid, een steungenoten- of adviesgesprek hebben gevoerd via onze informatie- en advieslijn, of als we iemand hebben begeleid in bijvoorbeeld een tweede-spoor-traject, dan krijgen we altijd feedback van deze strekking:

“Je hoeft niet uit te leggen wat je voelt, omdat de coach het zelf heeft ervaren. Dat geeft rust en vertrouwen.”

Waarom is ervaringsdeskundigheid zo waardevol?

Ervaringsdeskundigheid voegt een unieke laag toe aan onze adviesgesprekken, aan steungenotencontact, aan onze begeleiding in re-integratietrajecten en aan onze coachtrajecten waarin je leert omgaan met je kwetsbare gezondheid . 

Bovendien is het van grote waarde op beleidsniveau. Zo zetten we het in in onze belangenbehartiging als we met instanties aan tafel zitten of als we gevraagd worden om mee te werken aan publicaties op het gebied van chronisch ziek zijn en werken. 

Dit zijn de grote voordelen van ervaringsdeskundigheid die wij elke keer weer zien:

• Diepgaand begrip: een ervaringsdeskundige weet uit eigen ervaring wat je doormaakt. Dat zorgt voor een vertrouwelijke en veilige omgeving.
• Empathie en herkenning: mensen voelen zich gehoord en begrepen. Er ontstaat direct een verbinding, zonder dat alles tot in detail hoeft te worden uitgelegd.
• Praktische tips en advies: ervaringsdeskundigen delen strategieën die zij zelf hebben getest en die aansluiten bij jouw situatie.
• Inspiratie en motivatie: het zien van iemand die ondanks een ziekte succesvol is, geeft hoop en kracht om je eigen doelen na te streven.
• Holistische aanpak: ze begrijpen niet alleen jouw ziekte, maar ook de impact ervan op werk, relaties en je zelfbeeld.
• Bruggen slaan: een ervaringsdeskundige weet hoe je met een ziekte obstakels kunt overwinnen en helpt de kloof te dichten tussen wat je wilt en wat mogelijk is.

"Je leest erover in een boekje, maar pas als je het zelf hebt meegemaakt, weet je wat het écht betekent."

Hoe passen wij ervaringsdeskundigheid toe in onze organisatie?

Bij Stichting Centrum Chronisch Ziek & Werk is ervaringsdeskundigheid geen los onderdeel, maar verweven in alles wat we doen. 

We luisteren naar verhalen 

Dagelijks spreken we mensen die vastlopen in de combinatie van ziekte en werk en leven. In gesprekken via onze informatie- en advieslijn, in steungenotencontact of tijdens bijeenkomsten delen zij hun vragen, twijfels en ervaringen. Dat zijn geen eenmalige verhalen. We horen patronen terug: over vermoeidheid, over onbegrip op de werkvloer, over zoeken naar wat nog wél kan.

Omdat deze gesprekken worden gevoerd door mensen die zelf leven met een chronische aandoening, ontstaat er snel herkenning. Er hoeft weinig uitgelegd te worden. Dat geeft rust, vertrouwen en ruimte om verder te kijken dan de eerste vraag.

We verzamelen en delen inzichten

Wat mensen met ons delen, blijft niet bij het individuele gesprek. Terugkerende vragen en signalen gebruiken we om woorden te geven aan wat er speelt. Zo ontstaan blogs, artikelen en andere vormen van informatie waarin ervaringen worden gebundeld en toegankelijk gemaakt voor een bredere groep.

Deze informatie is geen theorie, maar komt voort uit de praktijk. Ze helpt anderen om hun situatie beter te begrijpen, zich voor te bereiden op gesprekken of keuzes te maken die passen bij hun leven en gezondheid.

We nemen inzichten mee in belangenbehartiging

De inzichten die voortkomen uit ons dagelijkse contact nemen we ook mee naar gesprekken met organisaties, professionals en beleidsbetrokken partijen. Daar brengen we geen abstract verhaal, maar laten we zien wat werken met een chronische aandoening in de praktijk betekent. Het delen van het verhaal van velen heet 'collectieve ervaringskennis'. Daarmee overstijgen we ervaringskennis op persoonsniveau en krijgt de kennis een zwaardere stem.  

We zetten het in onze begeleiding en coaching 

We begeleiden mensen in  re-integratietrajecten 1e, 2e en 3e spoor . Ook  ondersteunen we mensen die door een chronische aandoening vastlopen in werk. Door middel van coaching helpen we je omgaan met je aandoening en het hervinden van balans.

We leiden mensen op tot ervaringsdeskundig professional

Bij ons kun je bovendien de opleiding Ervaringsdeskundig Professional Werk & Gezondheid volgen. Een opleiding op post-hbo-niveau waarin je je ervaringsdeskundigheid ontwikkelt en professioneel leert in te zetten. In  dit blog  lees je wat er allemaal aan bod komt in de opleiding.

Verder praten?

Wij geloven in de kracht van ervaring. Onze professionals laten zien dat ziekte geen einde hoeft te betekenen, maar een nieuw begin kan zijn. Of je nu begeleiding zoekt of jouw eigen ervaring professioneel wilt inzetten, wij staan voor je klaar.

Vond je dit artikel interessant?   Schrijf je hier in voor onze nieuwsflitsen. Je krijgt af en toe een korte mail met onder andere onze nieuwste blogs, maar ook met actuele berichten over alles wat met werk en gezondheid te maken heeft.